Voor veel mensen met chronische pijn voelt de zoektocht naar goede hulp als een doolhof. Van huisarts naar specialist, van fysiotherapie naar pijnpoli of van de ene behandeling naar de andere. En vaak zonder duidelijk overzicht. Om daar verandering in te brengen bouwen we aan Pijnstad. Maar sinds begin 2026 is er ook een landelijke Leidraad organisatie zorg voor mensen met chronische pijn. Deze leidraad helpt zorgverleners om mensen met langdurige pijn beter te begeleiden. Wat is zo’n leidraad eigenlijk? En wat kun je er als patiënt van merken?
Wat is een leidraad?
Een leidraad is een document waarin staat hoe zorgverleners mensen met een bepaalde klacht het beste kunnen helpen.
Het gaat dus niet om één behandeling die voor iedereen werkt. De nieuwe Leidraad beschrijft vooral hoe zorgverleners samen met de patiënt naar passende ondersteuning kunnen zoeken. Hoe de pijnzorg beter kan worden georganiseerd, zodat patiënten daadwerkelijk krijgen wat in de eerdere Zorgstandaard Chronische Pijn (2020) staat:
minder losse eilandjes, meer samenhang en samenwerking
Bij chronische pijn is dat belangrijk. Want langdurige pijn is vaak ingewikkeld. De nieuwe leidraad, die voluit “Leidraad Organisatie en werkwijze zorg voor patiënten met chronische pijn” heet, probeert al die onderdelen beter mee te nemen.
Drie doelen van de Leidraad
Als je de leidraad goed bekijkt, zie je dat er drie belangrijke doelen zijn:
1. Betere samenwerking tussen zorgverleners
Mensen met chronische pijn hebben vaak met meerdere zorgverleners te maken. Bijvoorbeeld een huisarts, fysiotherapeut, psycholoog of pijnarts. Nu komt het nog vaak voor dat deze zorgverleners langs elkaar heen werken. Of dat je als patiënt steeds opnieuw je verhaal moet vertellen.
De leidraad wil dat zorgverleners beter met elkaar samenwerken. Zo kan de zorg beter op elkaar aansluiten.
2. De juiste hulp op de juiste plek
Niet iedereen met chronische pijn hoeft meteen naar een gespecialiseerd pijncentrum. Veel ondersteuning kan ook dichtbij huis worden gegeven, bijvoorbeeld via de huisarts of fysiotherapie.
De leidraad stelt voor om stap voor stap te kijken wat nodig is. Eerst goede basiszorg. En als dat niet genoeg helpt, kan er worden doorverwezen naar meer gespecialiseerde zorg.
3. Meer aandacht voor wat voor de patiënt belangrijk is
In de zorg gaat het vaak veel over klachten en diagnoses. Maar bij chronische pijn gaat het ook om hoe je kunt leven met de pijn. Wat wil je weer kunnen doen in je dagelijks leven?
De leidraad benadrukt dat zorgverleners hier beter naar moeten luisteren. Niet alleen naar de pijn zelf, maar ook naar de doelen en ervaringen van de patiënt.
Het is belangrijk dat je als patiënt actief betrokken bent bij je zorg. Dat betekent dat je zelf uitlegt wat je pijn is en wat de gevolgen daarvan zijn, dat je zo nodig vraagt om (vervolg)onderzoek, en dat je je goed informeert. Daarbij kunnen patiëntenorganisaties, contact met lotgenoten en boeken over zelfmanagement helpen. Ook kun je zelf meedenken over welke zorgverlener of behandeling bij jouw situatie past, bijvoorbeeld fysiotherapie of hydrotherapie. Maar: dat is nog niet voor iedereen even makkelijk. – Leidraad 2026
Samen beslissen
De leidraad benadrukt dat zorg samen met de patiënt wordt vormgegeven.
Dat betekent dat jouw ervaringen, wensen en doelen belangrijk zijn. Wat voor de ene persoon werkt, hoeft voor een ander niet te werken.
Daarom wordt steeds vaker gewerkt met samen beslissen. Zorgverlener en patiënt kijken dan samen naar:
- wat er aan de hand is
- welke mogelijkheden er zijn
- wat bij jouw situatie past
Als zorgverleners onvoldoende met elkaar overleggen of informatie delen, kan het gebeuren dat patiënten verschillende diagnoses of adviezen krijgen. Behandelingen kunnen elkaar dan in de weg zitten, of een goede aanpak blijft uit. – Leidraad 2026
De komende tijd wordt de leidraad ingevoerd
De leidraad is inmiddels gepubliceerd in de Richtlijnen database. In de komende tijd zal hij -als het goed is- steeds vaker worden gebruikt in de pijnzorg.
Dat gebeurt stap voor stap. Zorgverleners moeten ermee leren werken en organisaties moeten hun werkwijze soms aanpassen.
Je zult het dus niet meteen overal merken. Maar de bedoeling is dat deze aanpak steeds vaker terugkomt in de zorg voor mensen met chronische pijn.
Waarom deze leidraad belangrijk is
Veel mensen met chronische pijn herkennen het gevoel van een zoektocht. Je wordt doorverwezen van de ene plek naar de andere. Soms krijg je verschillende adviezen die niet goed op elkaar aansluiten.
De nieuwe leidraad probeert dat te verbeteren. Het doel is o.a. dat:
- pijnzorg beter georganiseerd wordt
- zorgverleners meer samenwerken
- patiënten niet steeds opnieuw hun verhaal hoeven te doen
- duidelijker wordt waar je terecht kunt voor welke hulp
- er meer aandacht komt voor hoe het dagelijks met je gaat, niet alleen voor pijnvermindering
De leidraad is dus een volgende stap. Eerst werd beschreven wat goede pijnzorg is. Nu gaat het erom hoe die zorg ook echt goed kan worden georganiseerd.
Meer lezen
- Voor wie het interessant vindt is de volledige Leidraad online te lezen (link naar Richtlijnen database)
- Verbetering pijnzorg: elf aandachtspunten (Nieuwsartikel Pijnstad)
- Wat is samenwerkende zorg? (artikel in Pijnstads Bieb)
- Lees Mylana’s verhaal over Voor jezelf opkomen in de pijnzorg (ervaringsverhaal Buurtpark Pijnstad).