Pijnmedicatie kan verlichting geven. Maar wat als je medicijnen steeds minder helpen, je last krijgt van bijwerkingen of twijfelt of je ermee door wilt gaan? Misschien voel je je afhankelijk geworden van je medicijnen, terwijl je juist meer grip op je leven wilt krijgen. Je huisarts, apotheker en eventueel een pijnspecialist kunnen je helpen om keuzes te maken. Niet alleen over welke medicijnen je gebruikt, maar vooral over wat bij jou en je dagelijks leven past.
Stel, je gebruikt al jaren medicijnen tegen je pijn. Ooit ben je ermee begonnen omdat je hoopte dat de pijn minder zou worden. Misschien hielpen ze in het begin goed. Maar inmiddels vraag je je af of dat nog steeds zo is. Je hebt nog altijd pijn, voelt je regelmatig moe of suf en merkt dat je steeds meer moeite hebt om je te concentreren. Tóch blijf je de medicijnen gebruiken.
Want wat gebeurt er als je ermee stopt? Wordt de pijn dan erger? En wat heb je eigenlijk voor alternatief? Het zijn heel begrijpelijke vragen. Zeker als je al lange tijd met pijn leeft en veel behandelingen hebt geprobeerd.
Juist dan is het belangrijk dat je er niet alleen voor staat. Een goed gesprek met je huisarts, apotheker of pijnspecialist kan helpen om opnieuw naar je medicatie te kijken.
Kijk niet alleen naar je pijn, maar ook naar je leven
Wanneer je pijn hebt, lijkt het logisch om vooral te kijken naar hoeveel pijn je voelt. Werken de medicijnen? Is de pijn minder geworden? Maar misschien zijn andere vragen minstens zo belangrijk. Kun je door de medicijnen beter slapen? Lukt het om boodschappen te doen, te werken of iets leuks te ondernemen? Of merk je juist dat je minder energie hebt, vergeetachtig bent of je minder jezelf voelt?
Medicijnen kunnen pijn verminderen, maar ook ook juist versterken. Of hebben bijwerkingen die veel invloed hebben op je dagelijks leven. Soms vallen die bijwerkingen pas na langere tijd op. Je raakt eraan gewend en denkt misschien dat ze bij je pijnklachten horen. Daarom is het verstandig om regelmatig opnieuw te kijken wat je medicijnen je opleveren. Ook als je ze al jaren gebruikt.
De belangrijkste vraag is niet alleen: heb ik minder pijn? Maar ook: helpen deze medicijnen mij om het leven te leiden dat ik graag wil leiden?
Je apotheker is er voor méér dan je medicijnen
Veel mensen zien de apotheek vooral als de plek waar ze hun medicijnen ophalen. Toch kan de apotheker meer betekenen. De apotheker heeft natuurlijk kennis van medicijnen, hun werking en mogelijke bijwerkingen. Ook kan die controleren of verschillende medicijnen veilig samen gebruikt kunnen worden. Vaak heeft de apotheker bovendien goed zicht op welke medicijnen je in de loop van de tijd hebt gekregen. Daardoor kan de apotheker veranderingen opmerken. Bijvoorbeeld wanneer je een medicijn steeds langer gebruikt, regelmatig een hogere dosis nodig hebt of eerder om nieuwe medicijnen vraagt. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat er ‘iets mis is’. Maar het kan wel een goede aanleiding zijn voor een signaal of gesprek.
Misschien vraagt de apotheker hoe het met je gaat, of de medicijnen nog voldoende helpen en of je ergens last van hebt. Soms kan die het advies geven om samen met je huisarts opnieuw naar je medicatie te kijken. Je hoeft daarbij niet te wachten totdat de apotheker zelf iets vraagt. Je kunt ook zelf een gesprek aanvragen, bijvoorbeeld tijdens een afspraak in een rustige spreekruimte.
Hulp bij pijnmedicatie: je huisarts, apotheker en pijnspecialist
Bij langdurige pijn kun je met verschillende zorgprofessionals te maken krijgen. Soms is het niet duidelijk bij wie je waarvoor terechtkunt. Dat kan soms zelfs voelen alsof “niemand écht met je bezig is.”
- Je huisarts kijkt naar je gezondheid en klachten in bredere zin. Samen kun je bespreken welke rol pijnmedicatie speelt, of die nog voldoende helpt en welke andere mogelijkheden er zijn. De huisarts kan ook onderzoeken of verwijzing naar een andere zorgprofessional zinvol is. Bijvoorbeeld om je te helpen bij het omgaan met pijn in je dagelijkse leven.
- Je apotheker is gespecialiseerd in medicijnen. Die kan je helpen met vragen over werking, bijwerkingen, veilig gebruik en mogelijke risico’s. Ook kan de apotheker meedenken wanneer je twijfelt over je medicatie of problemen ervaart bij het gebruik.
- Een pijnspecialist, bijvoorbeeld in een ziekenhuis of pijnkliniek, kan betrokken zijn wanneer je pijn ingewikkeld of moeilijk te behandelen is. Die kijkt vanuit gespecialiseerde kennis naar mogelijke behandelingen, waaronder medicatie.
- Afhankelijk van je situatie kunnen ook andere professionals, zoals een revalidatiearts of psycholoog, een rol spelen.
Belangrijk is dat alle mensen die bij je zorg betrokken zijn, waar nodig met elkaar samenwerken. Zeker wanneer verschillende artsen medicijnen voorschrijven, is het belangrijk dat duidelijk is wie het medicatiegebruik volgt en wie met jou bespreekt of er iets moet veranderen. Je hoeft zelf niet de verbinding tussen alle zorgprofessionals te organiseren. Maar je mag wel vragen wie het overzicht houdt en bij wie je met vragen terechtkunt.
Wat als je bang bent om je medicijnen kwijt te raken?
Sommige mensen bewaren extra pijnmedicatie in huis. Bijvoorbeeld voor een slechte dag of uit angst dat de medicijnen een keer niet beschikbaar zijn. Zo’n voorraad kan een gevoel van veiligheid geven. Zelfs wanneer je de medicijnen niet allemaal gebruikt.
Toch kunnen ongebruikte medicijnen ook risico’s opleveren. Zeker bij sterke pijnstillers is het belangrijk om ze veilig te bewaren, niet met anderen te delen en ongebruikte medicijnen bij de apotheek in te leveren.
Heb je medicijnen over of houd je bewust wat achter de hand?
Bespreek dat dan met je apotheker. Niet omdat je iets verkeerd hebt gedaan, maar omdat het belangrijk is om te begrijpen waar die behoefte aan zekerheid vandaan komt. Misschien kun je samen afspraken maken over wat je kunt doen wanneer de pijn tijdelijk erger wordt of wanneer je bang bent zonder medicatie te komen zitten. Zo wordt een gesprek over je medicijnvoorraad ook een gesprek over vertrouwen en veiligheid.
Minder medicijnen, maar wat krijg je ervoor terug?
Wanneer een (huis)arts of specialist voorstelt om pijnmedicatie te verminderen, kan dat allerlei gevoelens oproepen. Misschien ben je opgelucht omdat je last hebt van bijwerkingen. Maar misschien ben je ook boos, onzeker of bang. Want als die medicijnen jarenlang een belangrijke plek in je leven hebben gehad, wat komt er dan voor in de plaats?
Natuurlijk kan het verstandig zijn om medicatie te veranderen of af te bouwen. Maar je hebt weinig aan het advies om minder medicijnen te gebruiken als er niet ook wordt gekeken naar de gevolgen voor je dagelijks leven. Daarom is het belangrijk om samen te bespreken wat je nodig hebt. Misschien wil je beter leren omgaan met pijn, je conditie verbeteren of weer meer sociale activiteiten ondernemen. Soms kunnen begeleiding, beweging, ontspanning of andere behandelingen daarbij helpen.
Niet alles werkt voor iedereen. En andere manieren om met pijn om te gaan nemen de pijn niet altijd weg. Het gaat erom dat je mogelijkheden ontdekt die bij jou passen. Daarbij hoef je niet te kiezen tussen medicijnen óf zelf iets doen. Vaak gaat het juist om het vinden van een goede combinatie.
Je mag twijfelen, vragen stellen en het oneens zijn
Misschien herken je dit: je arts vindt dat je medicijnen moet verminderen, maar jij bent het daar niet mee eens. Je hebt het gevoel dat de medicijnen je nog steeds helpen. Of je bent bang dat niemand begrijpt hoeveel pijn je hebt.
Het is belangrijk dat je zulke zorgen kunt uitspreken.
Je hoeft niet overal meteen mee akkoord te gaan. Een goed gesprek betekent dat er ruimte is voor jouw ervaringen én voor de medische kennis van de zorgprofessional. Vraag bijvoorbeeld waarom een verandering wordt voorgesteld. Wat zijn de voordelen? Welke risico’s zijn er? Wat gebeurt er als je pijn erger wordt? En welke begeleiding is mogelijk? Misschien kom je samen tot een besluit waar je vertrouwen in hebt. Misschien is er meer tijd nodig.
Andersom kan het gebeuren dat je zelf wilt stoppen met een medicijn, terwijl je arts voorstelt om dat voorzichtig en geleidelijk aan te pakken. Ook dan is het belangrijk om samen te kijken naar een veilige aanpak. Allebei brengen jullie kennis in: medische kennis en jouw ervaringen met je eigen lichaam en leven.
Het gaat uiteindelijk om jouw leven
Pijnmedicatie kan waardevol zijn. Soms helpt het om beter te functioneren of moeilijke periodes door te komen. Maar medicijnen zijn geen doel op zich. Ze zijn een van de vele mogelijkheden om met pijn om te gaan.
Daarom is het belangrijk om af en toe juist ook stil te staan bij de vraag wat je eigenlijk wilt bereiken. Misschien wil je weer wandelen, met je kinderen spelen, kunnen werken, muziek maken of genoeg energie overhouden om vrienden te ontmoeten. Het zijn juist de dingen die het leven betekenis geven.
Je huisarts, apotheker en andere zorgprofessionals kunnen je helpen om te onderzoeken welke plaats medicatie daarin heeft. Niet door alleen naar het recept te kijken, maar door ook belangstelling te hebben voor jou als mens achter dat recept.
Meer lezen
- Stoppen met sterke pijnstillers: hoe?: waarom kan afbouwen lastig zijn en welke begeleiding is mogelijk? (Pijnstad)
- In gesprek met je behandelaar: hoe bereid je een gesprek over je pijn en behandeling voor? (Pijnstad)
- Werkkaart aanhoudende pijn en opioïden (pdf document, Verslavingskunde Nederland)
- Kom niet aan mijn opiaten! (blog Koert Hommel)
- Afhankelijk van opiaten (Pijnstad ervaringsverhaal)
Dit artikel is met aandacht samengesteld door de redactie van pijnstad.nl.
Laatste update: