Ergotherapie

Wat kan een ergotherapeut voor jou, met chronische pijn, betekenen? 

Je hebt al een tijd pijn en merkt dat dit invloed heeft op je dagelijks leven. Misschien vraag je je af hoe je hiermee moet omgaan. Gelukkig hoef je dit niet alleen te doen. Een ergotherapeut kan met je meedenken in wat passende mogelijkheden zijn in jouw situatie, ondanks de pijn. In dit artikel leggen we uit wat een ergotherapeut voor jou kan betekenen en geven we praktische voorbeelden.

Wat doet een ergotherapeut?

Een ergotherapeut denk mee in mogelijkheden om (opnieuw) dagelijkse activiteiten uit te voeren of deel te nemen aan activiteiten in je eigen omgeving. Als je chronische pijnklachten hebt, kan het lastig zijn om de dagelijkse activiteiten te doen, die voor jou belangrijk zijn. Een ergotherapeut kijkt samen met jou naar wat belangrijk is in je dagelijks leven, wat moeilijk gaat en welke mogelijkheden er zijn om activiteiten weer of beter uit te voeren. Een ergotherapeut kijkt samen met jou naar jouw persoonlijke situatie, en denkt met je mee naar mogelijkheden die bij jou passen. Een ergotherapeut zal niet met de pijn zelf aan de gang gaan. Hij of zij kan de pijn niet wegnemen.

Hoe kan een ergotherapeut jou helpen?

Uitleg over chronische pijn

Het is heel belangrijk om eerst te begrijpen wat chronische pijn inhoudt en wat het verschil is met acute pijn (als je je snijdt of je teen stoot). Het is belangrijk om te ontdekken wat jouw gedachten zijn over de pijn, wat is jouw manier van omgaan met pijn. Daarna wordt er samen met jou gekeken welke lichamelijke, psychologische en sociale factoren invloed kunnen hebben op je pijn én op hoe je in het dagelijks leven functioneert. Hierna wordt er met jou overlegd welke benadering voor jou passend is en of je de voorgestelde behandeling ziet zitten.

Balans in activiteiten

Als je langdurig pijn hebt, kan je energieniveau wisselen. Een ergotherapeut kan je coachen in het ontdekken hoe je je energie beter kunt verdelen over de dag. Hierbij kan het ook gaan over de balans tussen energie op het  werk en thuis. Of de balans tussen energie aan het huishouden en vrije tijd.
Hierbij kijk je samen naar jouw energieverdeling over de dag. Door chronische pijn kan je de neiging hebben, veel stil te zitten omdat je bang bent voor de pijn die komen gaat. Of je kan juist de neiging hebben alleen maar door te gaan, alsof de pijn er niet is. Samen met de ergotherapeut kun je ontdekken wat er bij jou gebeurt. Daarna kun je samen kijken welke oplossingen bij jou passen. Bijvoorbeeld het afwisselen van zware en lichte activiteiten, regelmatig een pauze nemen of juist niet te veel rusten op een dag.

Activiteiten uitvoeren

Een ergotherapeut kan met je meekijken of je activiteiten op een andere manier kan uitvoeren. Bijvoorbeeld:

• Flexibiliteit in activiteitenuitvoer: je kan een activiteit op veel verschillende manieren uitvoeren. Een ergotherapeut kijkt met je mee hoe je een activiteit uitvoert en denkt met je mee in mogelijkheden. Bijvoorbeeld: je zet misschien veel meer kracht bij stofzuigen dan nodig is. Of je voert het stofzuigen heel snel uit, om er zo snel mogelijk vanaf te zijn. Probeer eens uit of je het op een rustig tempo kan doen en op een ontspannen manier. Of, wanneer je gewend bent om activiteiten heel nadenkend of voorzichtig uit te voeren om gewoon ‘’aan de gang te gaan’’.
• Opbouw van activiteitenniveau: samen met de ergotherapeut kun je een plan maken in hoe je activiteiten weer gaat opbouwen, waardoor je energieniveau ook kan toenemen.

Tijd voor ontspanning

Chronische pijn kan ervoor zorgen dat je gespannen bent. Om je te beschermen kan je lijf zich steeds meer aanspannen, waardoor de pijn erger wordt of op andere plekken wordt gevoeld. Daarnaast kan het lastig zijn om je te ontspannen. Een ergotherapeut kan ontspanningstechnieken met je oefenen, bijvoorbeeld door ademhalingsoefeningen of mindfulness en hoe je dit kunt toepassen in je dagelijks leven.

Hoe zit het met hulpmiddelen en houdingsadviezen?

Een hulpmiddel is bij chronische pijn niet automatisch wel, of niet, verstandig. Het gaat vooral om de vraag wat het hulpmiddel in jouw dagelijks leven mogelijk maakt.

• Een hulpmiddel, zoals aangepast bestek, een douchestoel, loophulpmiddel, rolstoel of traplift, kan bijvoorbeeld helpen om zelfstandiger te blijven, veiliger te bewegen of activiteiten te blijven doen die anders niet mogelijk zijn. Soms maakt een hulpmiddel het juist mogelijk om méér te ondernemen of energie over te houden voor activiteiten die belangrijk voor je zijn.
• Tegelijkertijd kijkt een ergotherapeut ook kritisch naar mogelijke nadelen. Als een hulpmiddel vooral wordt gebruikt uit angst dat bewegen schade veroorzaakt, kan het bij sommige mensen bijdragen aan steeds minder bewegen of steeds minder vertrouwen in het eigen lichaam. Dat kan vooral een aandachtspunt zijn wanneer het uit de weg gaan van bewegingen, of bewegingsangst, een belangrijke rol spelen.

Daarom wordt samen gekeken naar vragen als: wat wil je met het hulpmiddel bereiken? Wat kun je erdoor weer wél doen? Zijn er ook nadelen? Is het tijdelijk of langdurig nodig? En past het bij jouw lichamelijke mogelijkheden, aandoening en persoonlijke doelen?

Ook houding- en beweeg adviezen vragen om maatwerk.

• Er bestaat niet één ‘juiste’ houding of manier van bewegen die voor iedereen met chronische pijn geldt. Strenge regels over goed en fout tillen, zitten of bukken kunnen bij sommige mensen juist extra onzekerheid of bewegingsangst oproepen. Onderzoek naar lage-rugpijn ondersteunt bijvoorbeeld niet het idee dat één bepaalde buig- of tilhouding de oorzaak is van aanhoudende klachten.
• Dat betekent niet dat aandacht voor de manier waarop je beweegt, je houding of het aanpassen van de omgeving nooit zin heeft is. Een andere werkplek, hulpmiddel of manier van uitvoeren kan juist praktisch helpen wanneer daardoor veiligheid, zelfstandigheid, comfort of deelname aan activiteiten verbetert.

De ergotherapeut zoekt daarom samen met jou naar een oplossing die ondersteunt zonder je mogelijkheden onnodig kleiner te maken.

Voorbeelden uit de praktijk

Een paar voorbeelden van hoe een ergotherapeut mensen met chronische pijn heeft geholpen:

• Janine (45 jaar): Janine had veel pijn en kon na een werkdag thuis niet meer koken. Samen met haar ergotherapeut maakten ze een plan om weer te kunnen werken én koken. Door haar dag anders in te delen, kan Janine nu weer werken én koken op één dag.
• Ria (68 jaar): Ria heeft artrose in haar handen en koken kost haar daardoor steeds meer moeite. Samen met de ergotherapeut kijkt ze welke handelingen lastig zijn en wat haar kan helpen. Met aangepast keukengerei, dat minder kracht van haar handen vraagt, kan ze weer makkelijker zelf groenten snijden en koken. Het hulpmiddel zorgt er in haar geval juist voor dat ze een voor haar belangrijke activiteit zelfstandig kan blijven doen.
• Lotte (30 jaar): Lotte kon door pijn in haar nek de kopjes niet meer hoog in de kast zetten bij het uitpakken van de vaatwasser. Haar ergotherapeut hielp haar om stapsgewijs weer haar arm hoog te kunnen reiken. Dit werd opgebouwd naar de kopjes uit de vaatwasser pakken en zelf opruimen. Nu kan Lotte zelf weer de vaatwasser uitpakken en ook bij de hoge kastjes.
• Marco (60 jaar): Marco was bang voor toename van de pijn en liet daardoor tuinwerkzaamheden, waar hij altijd veel voldoening aan beleefde, steeds meer aan anderen over. Met de ergotherapeut bekeek hij hoe hij weer in de tuin kon werken, ondanks de pijn. Marco staat weer met plezier in de tuin te werken en merkt zelfs dat zijn pijn er niet door verergert..

 Conclusie

Een ergotherapeut kan veel voor je betekenen als je chronische pijn hebt. Door te begrijpen hoe chonische pijn werkt, activiteiten op een andere manier uit te voeren, je energie anders te managen en ontspanningstechnieken te leren toepassen, kun je een fijner leven leiden ondanks de pijn. Het belangrijkste is dat je niet alles alleen hoeft te doen. Samen met een ergotherapeut kun je mogelijkheden zoeken die voor jou werken.

Zo kun je stap voor stap zoeken naar manieren om de activiteiten en rollen die voor jou belangrijk zijn zo goed mogelijk vorm te geven, met de pijn die er op dat moment is.

Meer lezen: 

• https://ergotherapie.nl/dit-is-ergotherapie/
• Handreiking ergotherapie bij chronische pijn