In Pijnstad gaat het vaak over de vraag: wat kun je doen als je eenmaal leeft met aanhoudende pijn? Maar er is ook aandacht voor een andere, minstens zo belangrijke vraag: hoe voorkom je dat je pijn krijgt, of dat pijn chronisch wordt? Juist daarover ging een recente bijeenkomst in het Europees Parlement. Europese onderzoekers, politici en ervaringsdeskundigen spraken over een nieuwe koers: meer aandacht voor het voorkomen van pijn, en voor het vroeg herkennen van risico’s.
Pijn is meer dan een medisch probleem
Pijn is niet alleen iets van het lichaam. Het beïnvloedt je werk, je relaties en je gevoel van eigenwaarde. Mensen met chronische pijn lopen vaker vast, raken uitgeput of verliezen hun plek in het dagelijks leven.
Daarom riepen verschillende Europese politici op om pijn niet langer te zien als een “bijzaak” in de gezondheidszorg. Pijnpreventie is ook een vorm van sociale rechtvaardigheid, zeiden ze. Dat betekent dat het voorkomen dat mensen onnodig pijn krijgen, ook een kwestie is van gelijkwaardigheid en menselijkheid. Want minder pijn betekent meer kwaliteit van leven; voor miljoenen Europeanen.
Wat betekent ‘preventie’ bij pijn?
Voorkomen van pijn klinkt misschien vreemd als je al pijn hébt. Toch is het belangrijk. Preventie gaat niet alleen over “geen pijn krijgen”, maar vooral over voorkomen dat tijdelijke pijn blijvend wordt.
Dat begint vaak met kleine stappen:
- op tijd hulp vragen als klachten terugkomen
- leren omgaan met stress of angst voor beweging
- in beweging blijven op je eigen tempo
- goede afstemming tussen huisarts, (fysio)therapeut en psycholoog
De boodschap vanuit Europa is duidelijk: hoe eerder we pijn serieus nemen, hoe groter de kans dat we erger kunnen voorkomen.
Wat kun je als patiënt zelf doen?
Wie meer weet over pijn, krijgt vaak ook meer grip. Mensen die begrijpen hoe pijn werkt, herstellen beter, kunnen beter meedenken over hun behandeling, of zien sneller het nut van het bouwen aan veerkracht.
Dat betekent zeker niet dat het “tussen je oren zit”, het betekent dat kennis je sterker maakt. Dat is juist ook de basis van de Bieb, het Informatiecentrum, van Pijnstad. Maar ook van de ervaringskennis vanuit de Pijnstad Community, nu nog op Facebook. Zo leer je van anderen en ontdek je patronen in je eigen herstel.
Wat kunnen professionals hiermee?
Voor zorgverleners ligt er een kans om anders te kijken. Niet alleen behandelen, maar ook begeleiden. Niet alleen pijn meten, maar het hele leven van de patiënt zien.
Daarvoor is nodig:
- scholing in het vroeg herkennen van risicofactoren
- samenwerking tussen disciplines en behandelaren
- ruimte om te praten over leefstijl, stress en zingeving
- het gebruik van moderne classificaties (‘indelingen van pijn’), zoals de ICD-11, voor betere pijnregistratie
We handelen bij pijn te laat. Preventie is het moment waarop we echt verschil kunnen maken.
– spreker in Europees Parlement
Revalidatie als onderdeel van preventie
De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat revalidatie niet pas hoort ná een behandeling, maar juist tijdens het proces. Het helpt mensen om beter te functioneren binnen hun mogelijkheden, zodat ze hun zelfstandigheid behouden.
Dat is niet alleen menselijk, maar ook slim beleid: wie beter kan meedoen, heeft minder zorg nodig en voelt zich mentaal sterker. Revalidatie is dus niet het einde van een traject, maar een begin van herstel en meedoen.
Een menselijke benadering
Een ervaringsdeskundige sloot de bijeenkomst af met woorden die iedereen raakten:
Preventie is niet alleen een kwestie van beleid, het is een kwestie van menselijke waardigheid.
– spreker in het Europees Parlement
Dat vat het goed samen. Preventie gaat niet alleen over beleid, cijfers of kosten. Het gaat over mensen die willen meedoen, gehoord willen worden en regie willen houden over hun leven.
Wat betekent dit concreet?
Voor mensen met pijn:
- Blijf betrokken bij je eigen herstelproces.
- Vraag hulp bij stress, slaap of overbelasting, ook als de pijn nog mild is.
- Leer over hoe pijn werkt en ontdek wat jou helpt om veerkrachtig te blijven.
Voor professionals:
- Kijk verder dan de klacht alleen.
- Werk samen met andere disciplines én met de patiënt zelf.
- Investeer in kennis over pijnpreventie en in vroegsignalering.
Waarom dit belangrijk is
De Europese oproep sluit goed aan bij de visie van Pijnstad: zorg die mensgericht is en waarin we leren van elkaars ervaring. Preventie is geen luxe, maar een logische volgende stap.
Met dank aan het verslag van SIP (Societal Impact of Pain) van deze bijeenkomst.
Meer weten?
- Lees in het Informatiecentrum van Pijnstad over het verschil tussen acute en chronische pijn of over de vraag of je zelf iets kunt doen om chronische pijn te voorkomen.
- Lees het volledige SIP verslag (pdf, Engelstalig) van de bijeenkomst in het Europees parlement.